شوراهای اسلامی نیازمند تدوین راهبردی اساسی

یکی از ارکان اثرگذاردر تحقق انقلاب اسلامی، حضور و مشارکت گسترده مردم بوده و بدون داشتن این پشتوانه بزرگ، مسلماً پیروزی محقَّق نمی‏شد. در همین راستا در نهم اردیبهشت سال ۱۳۵۸ ، معمارکبیرانقلاب اسلامی، امام خمینی(ره)، طی فرمانی به شورای انقلاب، توصیه کردند که آیین‏نامه تدوین شوراها را تنظیم کند تا اصلِ حضور و مشارکت مردم تامین شود. با پایان جنگ و به وجود آمدن ثبات و آرامش جهت تحقق آرمان‏های والای حضرت امام و پیاده شدن این اصل قانون اساسی و مشارکت مردم در سرنوشت خود، انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در تمام نقاط کشور باحضور گسترده مردم و با شرکت بیش از ۲۴ میلیون نفر در هفتم اسفندماه سال ۱۳۷۷ برگزار شد. این شوراها در سالروز صدور فرمان امام خمینی(ره) به شورای انقلاب، همزمان با بیستمین بهار انقلاب اسلامی، در نهم اردیبهشت سال ۱۳۷۸، با پیام مقام معظم رهبری، آغاز به کار نمودند.

شوراها به عنوان یکی از منابع مهم سرمایه اجتماعی ؛ بسترگسترده حضور مردمی است که درتعمیم حقوق شهروندی و فرهنگ نظم و احترام به قانون به عنوان هنجارهای اجتماعی سهم عمده ای در تحقق توسعه ملی به خود اختصاص می دهدو بسان یک کارگاه آموزشی ؛ مردم علاقمند به حضور درحوزه اجتماعی را آماده کرده و با ارتقاء فرهنگ مسئولیت پذیری ، افرادی ورزیده برای اداره امور کشور تربیت می نماید. و با توجه به اینکه شوراها به صورت جدی به تدوین راهبرد اساسی نیازمند بوده تا متناسب با ظرفیت قانونی خود که ملهم از قانون اساسی است از ارکان تصمیم گیری و اداره امور کشور باشد به همین مناسب و به بهانه تبریک روزشوراها بردوستان شورایی چند نکته آموزشی مهم برای دوستداران خرد جمعی تقدیم می نمایم:

نکته آموزشی اول :

در اولین جلسه شورا که به دعوت مسئولین واحدهای تقسیمات کشوری برگزار می شود هیات رئیسه سنی تشکیل و مراسم تحلیف (سوگند) اجرا می گردد.( ماده ۱۳ اصلاحیه قانون شوراها مصوب ۱۳۸۶)

نکته آموزشی دوم :

در مراسم تحلیف رئیس سنی شورا سوگند نامه را قرائت و بقیه اعضاء آن را تکرار می نمایند ودر پایان ، ذیل سوگند نامه توسط کلیه اعضاء شورا امضاء می گردد.

ماده ۲ آیین نامه اجرایی تشکیلات ، انتخابات داخلی شوراهای اسلامی شهرها مصوب ۱۱/۱/۱۳۷۸ هیات وزیران

نکته آموزشی سوم:

هرگاه عضوی به هردلیلی تا دوماه در جلسه شورا شرکت ننماید تا تعیین تکلیف نهایی که نباید بیش از شش ماه به طول بینجامد از عضو علی البدل به عنوان جانشین در جلسات دعوت به عمل می آید.

بند ب ماده ۴ اصلاحیه قانون شوراها مصوب ۱۳۸۶

نکته آموزشی چهارم :

در اولین جلسه شورا به دعوت مسوولین واحدهای تقسیمات کشوری هیأت رئیسه شورا شامل یک رئیس ، یک نایب رئیس و حداقل یک منشی  برای مدت یک سال انتخاب می شود.

ماده ۱۳ اصلاحیه قانون شوراها مصوب ۱۳۸۶

نکته آموزشی پنجم :

شورای اسلامی شهر موظف است بلافاصله پس از رسمیت یافتن نسبت به انتخاب شهردار واجد شرایط اقدام نماید. نصب شهرداران در شهرها با جمعیت بیشتر از دویست هزار نفر ومراکز استان بنا به پیشنهاد شورای شهر و حکم وزیر کشور و درسایر شهرها به پیشنهاد شورای شهر و حکم استاندار صورت می گیرد.

تبصره های ۱و ۳ ذیل بند یک ماده ۳۸ اصلاحیه قانون شوراها مصوب ۱۳۸۶

نکته آموزشی ششم :

انتخاب شهردار از بین اعضای شورای اسلامی همان شهر بلامانع است و تا صدور حکم انتصاب شهردار نامبرده می تواند از حقوق عضویت در شورا برخوردار باشد.

(استعلامات حقوقی وجود در دفترحقوقی و اداره کل امور شوراهای وزارت کشور)

نکته آموزشی هفتم :

جلسه شوراهای ۹ نفره با حضور ۶ نفر از اعضای اصلی رسمیت می یابد اما تصمیمات آن با ۵ رای معتبر است.

( ماده ۱۱ آئین نامه اجرایی شورای اسلامی شهر مصوب ۱۳۷۸)

نکته آموزشی هشتم :

خروج اعضاء اصلی از جلسه رسمی شورا به طوری که موجب توقف یا اخلال در انجام وظایف شورا گردد تخلف به شمار می آید و از مصادیق غیبت غیرموجه اعضاء می باشد.

( بندالف ماده ۴۷ اصلاحیه قانون شوراها مصوب ۱۳۸۶)

نکته آموزشی نهم :

مصوبات کلیه شوراها، درصورتی که پس از دوهفته از تاریخ ابلاغ مورد اعتراض قرار نگیرد لازم الاجرا می باشد و در صورت اعتراض مسئولین ذیربط، شورا موظف است ظرف ده روز از تاریخ وصول اعتراض موضوع را بررسی و اعلام نظر نماید و در وصورتی که شورا در بررسی مجدد از مصوبه مورد اختلاف عدول ننماید موضوع به هیأت حل اختلاف ارجاع می شود و هیات مذکور مکلف است ظرف بیست روز به موضوع رسیدگی و اعلام نظر نماید.

ماده ۴۵ اصلاحیه قانون شوراها مصوب ۱۳۸۶

نکته آموزشی دهم :

اعضای شوراهای اسلامی و بستگان درجه یک آنها به هیچ وجه حق انجام معامله با دهیاری ، شهرداری و سازمان ها و شرکت های وابسته به آن را ندارند . در غیراینصورت ضمن لغو قرارداد سلب عضویت دائم از شورا ، پرونده به مراجع ذی صلاح ارسال می گردد.

( تبصره یک ذیل ماده ۴۳ اصلاحیه قانون شوراها مصوب ۱۳۸۶)

در پایان متذکرمی شوم که با توجه به جایگاه شورا در نظام سیاسی اسلام هدف از حکومت اسلامی، اجرای احکام اسلام و اداره امور مسلمانان بر اساس قوانین عادلانه اسلام است؛ زیرا اسلام، تمام نیازهای فردی، خانوادگی و اجتماعی بشر و سعادت وی را در دنیا و آخرت پیش‌بینی کرده است و هدف قرآن نیز از تأکید بر مشورت این است که اساس شورا و مشورت در شریعت اسلام، همواره پابرجا و جاویدان بماند؛ زیرا مشورت، موجب تبادل نظر، یک‌پارچگی افکار، روشن شدن امور و اطمینان خاطر در برطرف ساختن خطا می‌گردد و ترک آن ستمی بزرگ بر جامعه و امت اسلام است بنا براین در حکومت اسلامی ضرورت دارد دولت‌مردان برای حل بسیاری از مسائل اجتماعی و تأمین مصلحت‌های عمومی، با افراد باصلاحیت به مشاوره بنشینند و بر پایه آن تصمیم‌گیری کنند و باشد که در نگرش مثبت و پویا به شوراهای اسلامی شهرو روستا در آبادانی شهرو منطقه سرسبزمان بیش از بیش کوشا بوده و درکالبد زمان  برای نسل های آینده جامعه عزیزمان نامی نیک و ماندگار را دراذهان و سطور تاریخ ثبت نمائیم .

مرتضی شهبازیان

عضو شورای اسلامی شهر،استان، کشوردر دوره سوم